Deze website is deel van www.bruggelokaal.be.

opplusdag

Sint Kruis: Een kleine kruistocht

woensdag 3 oktober 2007 15:02

 

 

Een groene tractor met enorme aanhangers vol aardappelen scheurt vanaf Aardenburg over de Sint Pietersdijk, een oude Romeinse weg, langs het dorpshuis van Sint Kruis, waar de radio vlak voor acht uur 's ochtends zachtjes aanstaat. Daar lopen de eerste gemeentewerkers in oranje pakken en dorpsbewoners een voor een binnen voor de vierjaarlijkse 'opplusdag'.

Burgerzin in het klein: los van het reguliere onderhoud wordt er vandaag extra gesnoeid, geharkt en geveegd. Een speciale ploeg zaagt woekerende boomwortels af, herstelt trottoirs, wiedt het onkruid en repareert andere kleinschalige gebreken. 'We willen het hier netjes houden,' zegt Walter Paridaen (52), voorzitter van de Stichting Dorpsgemeenschap - de dorpsraad die de opplusdag samen met de gemeente heeft georganiseerd. Sint Kruis, een eeuwenoud kerkdorp in Zeeuws-Vlaanderen op de grens met België, heeft vier straten en een voetbalclub. Geen winkels meer en nog maar één café, bij een plompe kerktoren, die in de Middeleeuwen dienstdeed als baken voor voorbij­varende schepen.

Ter oriëntatie voor de schippers werd er een vuur gestookt op het dak van de 'peperbus', zoals de toren in de volksmond heet - vandaar de scheldnaam 'peperbussen' voor de dorpsbewoners. Nu groeit er gras rond de toren; 's winters worden bij kaarslicht orgelconcerten gegeven in de kerk. Aan een muur in het dorpshuis, dat eerder dienstdeed als school en collectief diepvriesgebouw, hangt het verweerde purperen vaandel van het plaatselijke muziekgezelschap Elk Naar Zijne Kracht. De harmonie werd in de jaren tachtig van de negentiende eeuw opgericht. Aan de andere muur een gedateerde zwart-witfoto uit de jaren vijftig van de vorige eeuw, met daarop de toenmalige leden van de blaaskapel. Paridaen wijst op de man in het midden, zijn vader, die jarenlang voorzitter van de harmonie was. Op de voorgrond drie van zijn zussen. Koppen vol dampende koffie staan op tafel als Henk Luijendijk (60) - sinds december 2006 namens de lokale partij Helder Zeeuws wethouder Economie en Ruimtelijke Ordening - het woord neemt. Hij prijst de vrijwilligers van de dorpsraad, 'die met ergerpunten komen en dingen waarnemen die centraal niet zijn te regelen'.

Dorpsraden zijn een klankbord, zij zorgen voor sociale samenhang, zegt hij. 'Ze zijn de essentiële kit voor een leefbare samenleving.' Sint Kruis heeft 350 inwoners. Het ligt op de rand van een lange zandrug uit de IJstijd, tussen ruim land vol koolzaad dat wordt afgewisseld door vette, omgeploegde akkers. Ooit huisden hier Kelten, later Romeinen. En daarna zelfs woeste Noormannen. Nu hoort het dorp bij de fusiegemeente Sluis, die 30.000 hectare, 17 dorpskernen en 24.000 inwoners omvat. Om vijf voor half negen wordt opgebroken. Petten op en aan de slag. Achter het dorpshuis roept Luijendijk Walter Paridaen erbij. Paridaens katholieke familie komt oorspronkelijk uit Vlaanderen. Daarop is hij zelf heel trots. Hij wijst op de oude smokkelroute, die dwars door het dorp loopt, en laat de 'krulbolbaan' zien in de tuin van het café met de buizenkachel van Greet Hermie, de gastvrije uitbaatster die haar leeftijd niet wil noemen. Haar grootvader en haar vader zaten al op het café. Naast de deur hangt nog altijd het blauwwitte bordje met Verlof A voor zwak alcoholische dranken. Met glinsterende ogen verklapt Hermie haar motto: 'Je moet zaaien naar de zak' - niet meer geld uitgeven dan je hebt. De wethouder: 'Dat hadden we bij de gemeente eerder moeten doen.'

Terwijl het oorverdovende geluid van kettingzagen en bladblazers dichterbij komt, duikt Paridaen een schuurtje in om aan één kant afgevlakte dikke houten schijven te pakken waarmee op de 'krulbolbaan' tussen twee staken (paaltjes) wordt gemikt.

Hij heeft het spel lang niet meer gespeeld, zegt hij. Toch gooit hij in één keer raak. Wethouder Luijendijk mist. Hij komt van boven de rivieren en is niet gewend aan deze volkssport, die in de grensstreek vooral met carnaval in het café en tijdens de jaarlijkse kermis wordt gespeeld. Toch weet hij goed wat hier leeft. Met de stijgende graanprijzen op de wereldmarkt, hoopt hij op een snel herstel van de akkerbouw 'als economische drager van het platteland'.

Stratenmaker Luc Verheije (46) en kernmedewerker Angelo Goulooze (38) snoeien wortels en leggen stenen recht, terwijl straatbewoners en gemeentewerkers even verderop eensgezind de vastgekoekte laag onkruid verwijderen van het trottoir voor het huis van Sipke Brouwer (61). De blij verraste Brouwer is gepensioneerd Europees ambtenaar en oud-kabinetschef van voormalig minister en eurocommissaris Hans van den Broek (CDA). Zevenentwintig jaar stond het huis dat hij onlangs heeft gekocht en successievelijk laat opknappen, leeg. Zijn gezin woont nog in Brussel; als het meezit, is hij er binnen het uur.

Paridaen, die verderop in de straat woont, schudt Brouwer de hand. Hij woont hier graag, net als vicevoorzitter van de dorpsraad, Hans Benne (42). Benne wijst op de prettige sfeer in het dorp en op het belang van goede onderlinge contacten. 'Het kost niets om iets tegen elkaar te zeggen.' Terwijl Benne over 'een stukje Breugheliaanse gezelligheid' spreekt, roemt Paridaen de 'gemoedelijke bourgondische inslag' in de grensstreek.

Benne: 'Wij staan voor iedereen open. Een ondernemer of Jan met de pet, voor ons maakt dat geen verschil.' Paridaen: 'Een tijdje geleden stierf hier een boer. Hij had heel jonge kinderen. Toen hebben we met vijftien, twintig man uit het dorp dagen achtereen op zijn land gewerkt.'