Deze website is deel van www.bruggelokaal.be.

Sint-Sebastiaansgilde

vrije archiers sint-sebastiaen sint-kruis schuttersgilde
Sint-Sebastiaansgilde Sint-Kruis

De Koninklijke- en Keizerlijke schuttersgilde "De vrije Archiers van Mijnheere Sint-Sebastiaan" werd officieel gesticht door hertog Karel de Stoute die op 22 februari 1476. De stichtingsoorkonde voorziet het schild van de gilde, zijnde de zwarte leeuw met witte kraag en wit kruisje en met rode tong en rode klauwen op een gouden veld, dat versierd is met twee witte pijlen in Andreaskruis.

gilde sint-sebastiaen sint-kruis

Door de eeuwen heen is de gilde actief gebleven en vandaag behoort zij tot de mooiste en voornaamste gilden van het land. Zij sluit nauw aan op de oude tradities en overleveringen zoals haar Statuten en haar Inwendig reglement duidelijk maken. In het verleden waren de leden vooral edellieden en notabelen die er hun ontspanning zochten en een vriendenkring vormden want van de oorspronkelijke bedoeling om als militairen ingeschakeld te worden in het leger van de hertog is nooit veel in huis gekomen.Ook omdat in oorlogen, met de opkomst van het buskruit, de handboog steeds minder belang had gekregen.

Sint-Sebastiaansgilde Sint-Kruis
theekoepel op terrein schuttersgilde vrije archiers sint-kruis brugge

Alhoewel iedereen welkom is die de beginselen van de gilde kan en wil onderschrijven en naleven, is op vandaag de gilde hoofdzakelijk een gilde geworden van handelaars, nijveraars, beoefenaars van vrije beroepen, kaderleden en burgerij. Het is een traditie dat de Koning erevoorzitter is van de gilde. Gouverneur Paul Breyne, Burgemeester Patrick Moenaert en schepen Boudewijn Laloo zijn ereleden.

De gilde is thans gevestigd op het terrein van het Blauw Huis, Blauw Kasteelweg 30 te Sint-Kruis waar twee wippen staan opgesteld voor de staande wip en een ruim lokaal met een Gildezaal en een Karel de Stoutezaal waar op liggende wip wordt geschoten. In de lokalen van de gilde bevindt zich het archief van de gilde en hangen ook de belangrijke collectie historische schilderijen.

Meer info hier

schutters sint-sebastiaan sint-kruis

Boek Sint-Kruis

boogschutters sint-kruis 1964

 

Een foto genomen van de handbooggilde van Sint-Kruis naar aanleiding van de aanstelling van hoofdman Antoon Huys op 15 juni 1964.

De schuttersvereniging "De Vrije Archiers van mynheere Sint Sebastiaen" is gesticht op 22 september 1925 en staat onder het voorzitterschap van koning Boudewijn. Nochtans bestond het gild al veel vroeger en is het zelfs de oudste vereniging van Sint-Kruis.
Al in 1476 worden de "archiers ende scotters" in een cartularium van het
proosse vermeld. Het hof van de Vrije Archiers stond bekend als het "schuttershof vanden proosschen bij de kerke van St Cruus" wat overeenkomt met de statuten van 15 september 1612. Oorspronkelijk schoten de boogschutters naar een "papegaai" bevestigd op molenwieken of een hoge boom maar in het begin van de 17de eeuw gebruikte men een mast. Die verplaatsbare "spille" of "perse" werd geregeld uitgeleend aan andere schuttersgilden.
Jaarlijks kregen de schutters van de stad Brugge een geel-rode "parure" of uniform, kleuren die nog in het vaandel zijn bewaard.

Op 23 mei 1752 verleende keizerin Maria-Teresia haar bescherming aan het gild dat van toen als nieuwe titel "De vrije Archiers van Maria-Teresia van Oostenrijk" voerde. De twee grootste vieringen waren Sint-Sebastiaansdag (20 januari) en de zondag van de H. Kruis verheffing toen de schutters het grote gaaifeest of papegaaidag organizeerden. Dit gebeurde vanaf 1763 in de herberg 

"De Olifant" later omgedoopt tot "Het Gildenhuis". In de 19de eeuw werd de gaaipers een tijdje voor het kasteel Rooigem opgesteld maar omstreeks 1892 keerde men terug naar De Olifant.

Ondertussen had kroonprins Leopold II op verzoek van burgemeester Adolf Goupy de Beauvolers op 14 juli 1855 de titel van erevoorzitter aanvaard en noemd het gild zich "Het Keizerlijk en Koninklijk gild Sint-Sebastiaan, gezeid Vrije Archiers van Maria-Teresia van Oostenrijk".

In 1963 diende de gilde zijn plaats nabij de kerk te verlaten en trok het naar een terrein aan de Gemene Weideweg en de Spijkerswegel. Het was slechts een voorlopige oplossing want in 1975 namen zij hun intrek in hun nieuwe complex aan de Blauwkasteelweg waar ze een jaar later hun vijfhonderdjarig bestaan vierden.

Bij die gelegenheid bracht koning Boudewijn een bezoek aan de vereniging en werd hij tegelijkertijd koning én erevoorzitter van de schuttersgilde. In datzelfde jaar verscheen het boek "500 jaar vrye archiers van mynheere Sint-Sebastiaen te Sint-Kruis-Brugge" van Fons Dewitte.

Tot de belangrijkste kunstschatten van de schuttersvereniging behoort de sireschakel (ca. 1560?), met bijhorende 17de-19de-eeuwse schilden en medailles, die bewaard wordt in het Brugse Gruuthusemuseum. Daarnaast bezit het gild nog Rotterdamse kannontjes en een aantal schilderijen.

(Bron: Sint-Kruis - uitg. Van de Wiele - René Duyck 1987 / ook voor tekst en afbeelding hieronder)

Schets met pers

 

Deze ets (wellicht 25 juni 1794) is van de hand van Lauters. Ze toont een koets met de bisschop die het dorpsplein van Sint-Kruis voorbijrijdt. Duidelijk zichtbaar zijn de oude H. Kruiskerk en de herberg "De Olifant" met de mast van de schuttersgilde van Sint-Sebastiaan. Uiterst links staat een dubbel gebouw met een torentje; waarschijnlijk een overblijfsel van het oud-kartuizerklooster.

Snapshot

Jimmy kets schuttersgilde sint-kruis brugge

Snapshot is een reeks fototentoonstellingen rond het immaterieel cultureel erfgoed van Brugge: feestelijke gebeurtenissen of bijzondere tradities worden in beeld gebracht. Fotograaf Jimmy Kets neemt je in deze vierde editie mee naar de schuttersgilde Sint-Sebastiaan van Sint-Kruis. Jaarlijks wordt daar een Sire geschoten, de derde in rang na de hoofdman en stadhouder. Die mag dan de sireschakel dragen, een ketting die al sinds de 16de eeuw in het bezit is van de gilde en nu bewaard wordt in het Bruggemuseum. Jimmy Kets (van wie de foto heirboven ook is) gunt ons een verrassende blik achter de schermen van deze schuttersgemeenschap.

Gilde reageert op Snapshot

Bron: Brugs Handelsblad 28 december 2012